Global Finance: Në 10 vitet tuaja si guvernator, perspektiva ekonomike e Shqipërisë ka transformuar. Çfarë roli ka luajtur Banka e Shqipërisë?
Gent Sejko: Shqipëria ka përjetuar rritje të jashtëzakonshme ekonomike, prosperitet dhe stabilitet makroekonomik gjatë dekadës së fundit.
PBB-ja jonë e përgjithshme është rritur me një shifër kumulative prej 38%; të ardhurat mesatare reale për frymë, në terma të PPS-së, janë rritur me 54%, ndërsa papunësia qëndron në nivelin më të ulët pas tranzicionit prej 8.7%.
Inflacioni ka qenë mesatarisht rreth 2.6%, ndërsa borxhi i jashtëm dhe ai publik janë tkurrur. Kjo performancë është edhe më e jashtëzakonshme kur merret parasysh gjerësia e sfidave me të cilat jemi përballur. Banka e Shqipërisë (BSH) ka luajtur një rol kyç në këtë sukses.
Së pari, qasja jonë e qëndrueshme dhe e koordinuar ndaj politikës monetare që bazohet në një kornizë moderne të synimit të inflacionit dhe një regjim fleksibël të kursit të këmbimit, rregullimin e sektorit bankar dhe politikat makroprudenciale ka ofruar një mjedis të qëndrueshëm.
Së dyti, ne kemi zbatuar reforma strukturore që synojnë përmirësimin e mjedisit të përgjithshëm të kreditit dhe forcimin e qëndrueshmërisë, efikasitetit dhe konkurrueshmërisë së sektorit bankar. Kjo i ka mundësuar sektorit tonë bankar të shërbejë si një amortizues për goditjet e brendshme dhe të jashtme, duke ruajtur njëkohësisht një rrjedhë të pandërprerë krediti.
Së treti, ne kemi investuar në përmirësimin e sistemit tonë të pagesave dhe në rritjen e edukimit financiar të publikut shqiptar, me përfitime të prekshme për efikasitetin financiar të sektorit privat.
Në përgjithësi, një metrikë kyçe e suksesit tonë është besimi në rritje që publiku ka në institucionin tonë, vlera e monedhës sonë kombëtare dhe qëndrueshmëria e sistemit tonë financiar.
GF: Cilat janë sfidat më të mëdha me të cilat u përball Banka e Shqipërisë gjatë asaj periudhe dhe cilat janë çështjet kryesore të sotme?
Sejko: Kryesore ka qenë menaxhimi i sfidave të shpeshta dhe të pashembullta të politikave pa humbur nga sytë axhendën tonë të reformave strukturore dhe nevojën për të investuar në ndërtimin e kapaciteteve të brendshme. Ne kemi qenë përgjithësisht të suksesshëm në këtë përpjekje.
Nga ana e politikave, goditjet dhe peizazhi i jashtëm që ndryshon me shpejtësi kanë kërkuar vëmendje të vazhdueshme, përgjigje të kujdesshme dhe të qëndrueshme të politikave, si dhe komunikim të kujdesshëm dhe të synuar të politikave. Më inkurajon të vërej se ky proces është lehtësuar shumë nga kapacitetet tona të forta analitike dhe të zbatimit të politikave të brendshme.
Axhenda jonë e reformave strukturore bazohet në procesin e integrimit në BE, si dhe në angazhimin tonë për të miratuar praktikat dhe standardet më të mira ndërkombëtare.
Ne kemi përfituar gjithashtu nga burimet dhe ekspertiza e paçmuar e partnerëve ndërkombëtarë, përfshirë FMN-në, Bankën Botërore dhe partnerë të tjerë, si dhe nga koordinimi i kujdesshëm me partnerë të tjerë institucionalë brenda vendit.
GF: PBB-ja totale arriti në 25 miliardë dollarë vitin e kaluar dhe qëllimi është të arrijë në 30 miliardë dollarë deri në vitin 2030. Sa realiste është kjo dhe nga mund të vijë kjo rritje?
Sejko: Ky qëllim është ambicioz dhe i arritshëm. Shqipëria ka vrull, të ankoruar në bilance të forta të sektorit privat, një mjedis të qëndrueshëm ekonomik dhe financiar, tregje të forta pune, besim pozitiv të biznesit dhe konsumatorit, si dhe turizëm në rritje. Ne parashikojmë që ekonomia do të vazhdojë të përjetojë rritje të fuqishme dhe të qëndrueshme, të përforcuar nga procesi i shpejtë i integrimit evropian.
Në të njëjtën kohë, ne mbetemi të vetëdijshëm për sfidat komplekse me të cilat përballemi. Nga jashtë, këto sfida rrjedhin nga barrierat ndërkombëtare në rritje ndaj tregtisë, rikonfigurimi i zinxhirëve globalë të furnizimit dhe peizazhi i inovacionit financiar në zhvillim të shpejtë.
Nga brenda, ato marrin formën e tendencave të pafavorshme demografike, ndikimit të ndryshimeve klimatike, si dhe nevojës për të riorientuar gradualisht modelin tonë të rritjes vendase drejt një modeli të orientuar drejt produktivitetit.
Megjithatë, historiku ynë pozitiv në aspektin e reformave strukturore, arkitekturës së orientuar drejt stabilitetit të institucioneve politikëbërëse dhe fleksibilitetit të jashtëzakonshëm të treguar nga agjentët tanë të sektorit privat më bëjnë optimist për perspektivat tona.
GF: BSH e merr shumë seriozisht rregullimin bankar. Kreditë me probleme (NPL), për shembull, kanë rënë në 4% nga mbi 24% në vitin 2013. Si e menaxhuat këtë?
Sejko: Rritja e NPL-ve në vitet 2013-2014 nxori në pah nevojën urgjente për të adresuar dobësitë në nënshkrimin dhe mbledhjen e kredive nga institucionet financiare, si dhe pasiguritë ligjore që lidhen me të drejtat e kreditorëve dhe menaxhimin e kolateralit.
Adresimi i këtyre çështjeve kërkonte një qasje ndërinstitucionale dhe komunikim të ngushtë me palët e tjera të interesuara publike dhe private, përfshirë bankat. Raporti mesatar i NPL-ve ka qenë në rënie të vazhdueshme, duke reflektuar vlerat absolute në rënie të NPL-ve dhe kontributin pozitiv që vjen nga rritja ekonomike.
Editorial
