Ministri i Energjisë Enea Karakaçi ka treguar për mediat greke detajet e marrëveshjes komplekse trepalëshe të gazit mes Shqipërisë nga njëra anë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Greqisë nga ana tjetër.
Kreu i energjisë tregon se marrëveshja do të shtojë me 550 megavat burimet e prodhimit të energjisë në Shqipëri përmes TEC-it të Vlorës dhe atij të Fierit, ndërkohë që ka bërë të ditur se shteti shqiptar do të hyjë në tregtinë e gazit.
Sipas Karakaçit, ndërtimi i njësisë së rigazifikimit në Vlorë, e cila do të kthejë gazin e lëngshëm në gaz natyror dhe ndërtimi i tubacionit që do të lidhë qendrën energjetike të Vlorës me gazsjellësin TAP, i krijon Shqipërisë mundësinë të tregtojë gaz në vendet fqinje.
Paralelisht ai ka treguar se Greqia dhe Shqipëria kanë filluar punën për ndërtimin e një linje të dytë transmetimi, e cila do të rrisë kapacitetet për tregtimin e energjisë.
Intervista e plotë
Më lejoni të filloj me pyetjen më të rëndësishme, e cila ka të bëjë me marrëveshjen shumënivelëshe që keni nënshkruar së fundmi me grupin AKTOR (përmes filialeve të tij AKTOR LNG USA dhe AKTOR Energy USA) për furnizimin me LNG amerikan gjatë një periudhe 20-vjeçare - duke filluar nga viti 2030 -, në kombinim me krijimin e një qendre të gazit natyror në Shqipëri. Çfarë do të thotë kjo për tregun energjetik të vendit tuaj?
Ky është një projekt kritik për Shqipërinë, jo vetëm për sa i përket sigurisë së saj energjetike, por edhe për sa i përket rritjes së ndërlidhjes në rajonin më të gjerë të Evropës Juglindore.
Ne kemi nënshkruar një marrëveshje ndërqeveritare me SHBA-në dhe brenda këtij kuadri kemi zgjedhur dy kompani amerikane (përmbledhje Venture Global dhe AKTOR LNG USA) për të furnizuar LNG nga SHBA-ja dhe për ta sjellë atë në Shqipëri. Duke pasur parasysh që prodhimi energjetik i vendit bazohet 100% në burime të rinovueshme (90% hidroelektrike, 10% diellore), ekzistenca e kapacitetit bazë të ngarkesës, veçanërisht kur vjen nga LNG, është jashtëzakonisht e rëndësishme.
Prandaj, është një projekt me rëndësi strategjike si për shkak të përfshirjes amerikane, por edhe sepse për herë të parë do të kemi energji elektrike bazë nga LNG-ja amerikane që vjen në Shqipëri, e cila do të prodhohet në impiantin e ri të gazit natyror që do të vendoset në Vlorë dhe që do të lidhet me Gazsjellësin Trans-Adriatik TAP - i cili ndodhet 50 kilometra larg - nëpërmjet një tubacioni.
Pra, nga njëra anë, do të prodhojmë energji elektrike me LNG, nga ana tjetër, do të lidhemi me TAP dhe do të jemi në gjendje të tregtojmë gaz natyror nëpërmjet këtij tubacioni.
Aktualisht, TAP kalon nëpër Shqipëri pa një pikë daljeje në vend…
Ekziston një pikë daljeje në zhvillim e sipër në zonën e Fierit bazuar në një marrëveshje përkatëse me TAP, me objektin e planifikuar të funksionojë si një pikë lidhjeje për Gazsjellësin Trans-Adriatik me infrastrukturën e ardhshme të gazit natyror të Shqipërisë.
Prandaj, do të ndërtohet një tubacion që do të lidhë pikën e daljes së TAP në Fier me "ekosistemin" e LNG-së në Vlorë, i cili, siç e përmenda më sipër, do të funksionojë si një qendër transporti e LNG-së dhe si një qendër gjenerimi të energjisë elektrike.
Plani më i gjerë parashikon gjithashtu ndërtimin e një Njësie Lundruese të Magazinimit dhe Furnizimit me Karburant (FSRU) në portin e Vlorës. Kush do ta ndërtojë atë?
Sigurisht, projekti përfshin edhe zhvillimin e një impianti FSRU për të rigazifikuar LNG-në që do të mbërrijë. Sa i përket subjektit zbatues, siç thashë, ne po e nisim këtë projekt në dritën e Marrëveshjes Ndërqeveritare me SHBA-në që kemi nënshkruar.
Pra, Departamenti i Energjisë i SHBA-së ka zgjedhur kompani amerikane për të furnizuar LNG-në dhe për të zhvilluar infrastrukturën.
Dhe njësia e gazit natyror që përmendët do të ndërtohet nga e para?
Jo, në zonën e Vlorës ka një termocentral me naftë, që aktualisht nuk është në përdorim, i cili do të modernizohet, do të shndërrohet në një njësi gazi natyror 380 MW dhe do të formojë "zemrën" e qendrës së integruar të energjisë që po diskutojmë.
Por në Shqipëri po zhvillohet një tjetër termocentral me gaz natyror nga sipërmarrja e përbashkët GEK TERNA-DEPA Emporias me kompaninë shqiptare Gener 2. Në çfarë faze është ky projekt? A është pjesë e pamjes së përgjithshme që po përshkruani?
Ky është një investim privat. Meqenëse Shqipëria është një vend me 100% energji të rinovueshme, do të thoja se sigurisht që kemi aftësinë të integrojmë njësi të tjera të gjenerimit të energjisë në sistem, siç është njësia termike që përmendët.
Ne kemi rënë dakord ta licencojmë projektin, t'i japim dritën jeshile. Është një projekt i rëndësishëm për Shqipërinë, pasi kontribuon në diversifikimin e burimeve të energjisë së vendit dhe ne si qeveri promovojmë dhe mbështesim të gjitha investimet në njësitë termike.
Por le të kalojmë nga gazi natyror te energjia elektrike dhe plani për linjën e dytë të transmetimit midis Greqisë dhe Shqipërisë...
Ne tashmë kemi një ndërlidhje elektrike me Greqinë dhe po planifikojmë një të dytë (domethënë një linjë që do të lidhë nënstacionin e Thesprotisë në Greqinë Perëndimore dhe nënstacionin e Fierit në Shqipëri, me një kapacitet nominal prej 2000 MVA, horizont përfundimi deri në vitin 2031, i cili pritet të rrisë kapacitetin e transmetimit të energjisë elektrike me të paktën 200 Më në të dy drejtimet, sipas të dhënave nga IPTO).
Është fakt që ndërtimi i ndërlidhjeve elektrike është një proces që kërkon kohë, jo vetëm sepse është teknikisht kompleks, por edhe sepse kërkon shumë kapital. Megjithatë, si Shqipëria ashtu edhe Greqia e kuptojnë dhe e njohin rëndësinë e madhe të këtij projekti, gjë që u konfirmua edhe gjatë takimit dypalësh që pata me homologun tim grek, Stavros Papastavrou.
Operatorët e Sistemit të Transmetimit të Greqisë dhe Shqipërisë po bashkëpunojnë për të finalizuar specifikimet teknike bazë të ndërlidhjes, siç është rruga e saktë, kapaciteti i transmetimit, etj. Ne si qeveri jemi në diskutime me institucione financiare ndërkombëtare për financimin e projektit. Prandaj do të thoja se jemi në rrugën e duhur.
Editorial
